فقه مقارن

فقه مقارن

اعتبار لعان در مواجهه با فناوریهای نوین در فقه و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران
چکیده
خانواده یکی از اصولی‌ترین نهادهای جامعه است که نقش بسیار مهمی در شکل‌­گیری و توسعه فردی و اجتماعی ایفا می‌­کند. اعضای خانواده به واسطه رابطه نسبی و سببی به یکدیگر پیوند خورده و شرع و قانون برای حفظ و صیانت از این نهاد و استحکام روابط خانوادگی، تکالیف و حقوق فراوانی مقرر کرده است. لعان که در اصطلاح فقهی به مباهله میان زوجین اطلاق می‌­شود، مراسمی است که به جهت ادعای مرد مبنی بر زنای زن یا در صورت انکار فرزند توسط شوهر و با لفظ و شرایط مخصوص در نزد حاکم صورت می­‌پذیرد و به‌­عنوان یکی از اقسام قطع رابطه زوجیت در فقه اسلام و حقوق مدنی ایران مطرح شده است. فناوریهای نوین و رشد سریع آن و تأثیرات شگرفی که در تمام حوزه‌­ها ایجاد نموده است؛ نگارنده این مقاله را بر آن داشت تا ضمن در نظر گرفتن ماهیت و آثار لعان، کارکرد یافته‌­های نوین پزشکی در مواجهه با دعاوی نسب را بررسی نموده و میزان اعتبار آن را مشخص نماید. مبانی فقهی ـ اصولی و قواعد حقوقی به عنوان مرجع این تحقیق قرارگرفته و مشخص گردید که اگر از ابزار دیگری (غیر از لعان) که موجب یقین یا ظن متآخم به علم باشد، بتوان به صحت یا سقم دعوی مرد پی برد، جایگزین مناسبی برای لعان و فیصله دعواست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Validity of Solemn Imprecation against Modern Technologies in Jurisprudence and Iranian Law

نویسندگان English

Zahra Najafi Firoozabad 1
Mohammad Jafari Harandi 2
Seyed Abulqasim Naqibi 3
1 PhD student at Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor at Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Humanities, Yadegar-e- Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Professor at Department of Jurisprudence and Law, Faculty of Humanities, Shahid Motahari University, Tehran, Iran
چکیده English

Family as the basic unit of society plays a pivotal role in individual and social development. Relationships of affinity or consanguinity interrelates family members and there are a lot of rights and obligations in the religious law to preserve and consolidate family relations. In jurisprudence, the term "solemn imprecation" uses when a couple curse each other. It is a ceremony performed by specific words and terms in presence of a judge where a man accuses his wife of adultery or repudiate paternity of a child born to his wife. It is one way of divorce in Islamic jurisprudence and Iranian civil law. Modern technologies and its rapid development has exerted a powerful influence over our lives. In this article, the author's attention was concentrated on not only the nature and effects of solemn imprecation but also on functions of latest medical advances as a solution for proof of lineage assessing its validity. Jurisprudential sources were reliable source of reference for this research. The results indicate that if there would be a solution other than solemn imprecation to verify husband's claim with a great degree of certainty or valid conjecture, it could be viewed as a viable alternative to dispute settlement.

کلیدواژه‌ها English

Solemn imprecation
Marriage bed
Lineage
Modern technology
قرآن کریم.
ابن­‌براج، عبدالعزیز بن نحریر (1406ق). المهذب. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابوالصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین (1403ق). الکافی فی الفقه. اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی.
انصاریان، حسین (1393ش). تفسیر حکیم. قم: دارالعرفان.
آمدی، علی بن ابی‌علی (1404ق). الإحکام فی اصول الأحکام. بیروت: دارالکتاب العربی.
بیهقی، احمد بن حسین (1419ق). السنن الکبری. بیروت: دارالفکر.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1407ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم.
خطیب شربینی، محمد بن احمد (1415ق). مغنی المحتاج الی معرفة معانی الفاظ المنهاج. بیروت: دارالکتب العلمیه.
خمینی، سید روح­‌الله (1392ش). تحریر الوسیله. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدار الشامیة.
رهنما، زین‌­العابدین (1349ش). ترجمه و تفسیر رهنما. تهران: کیهان.
سیستانی، محمدرضا (1425ق). وسائل الانجاب الصناعیه. بیروت: دارالمؤرخ العربی.
شریف مرتضی، علی بن حسین (1415ق). الإنتصار فی انفرادات الإمامیة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
شهید اول، محمد بن مکی (1398ش). اللمعة الدمشقیة. قم: دارالفکر.
شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتابفروشی داوری.
همو (1416ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه.
صفایی، حسین، و امامی، اسدالله (1393ش). حقوق خانواده. تهران: دانشگاه تهران.
طاهری، حبیب‌­الله (1392ش). حقوق مدنی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید علی بن محمدعلی (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسه آل البیت.
طباطبایى، سید محمدحسین (1374ش). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
طوسی، محمد بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
همو (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دارالکتاب العربی.
غزالی، محمد بن محمد (1413ق). المستصفی من علم الأصول. بیروت: دارالکتب العلمیه.
فاضل آبی، حسن بن ابی‌طالب (1417ق). کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فاضل هندی، محمد بن حسن (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
قرضاوی، یوسف (1377ش). اجتهاد در شریعت اسلام (ترجمه احمد نعمتی). تهران: احسان.
کلینی، محمد بن یعقوب (1429ق). الکافی. قم: دارالحدیث.
مالک بن انس (1415ق). المدونة الکبری. بیروت: دارالکتب العلمیه.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). المقنعة. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.