فقه مقارن

فقه مقارن

مبانی ممنوعیت جرایم فرهنگی در فقه امامیه و شافعیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه ره انجام 1
مهدی رهبر 2
شکیبا امیرخانی 3
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی
2 دانشیار گروه فقه و حقوق امامیه دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی
3 استادیار گروه فقه و حقوق امامیه دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی
10.22034/fm.2023.175471
چکیده
جرایم فرهنگی پدیده­‌ای پیچیده و چند وجهی است که صدمات و آسیبهای آن بر فرهنگ جوامع به گونه­‌ای است که می­‌تواند منجر به وارونه­‌سازی ارزشها و هنجارها گردد. این نوع جرایم به معنی هرگونه فعل یا ترک فعل است که علیه فرهنگ یا اجزاء آن تحقق یافته و منجر به تخریب، تحریف، واژگونی فرهنگ یا جریحه­‌دار شدن وجدان عمومی می­‌گردد. به رغم تأثیر فراوان جرایم علیه فرهنگ، بالاخص در کشورهای اسلامی، آن­‌طور که بایسته است مورد توجه نبوده و تنبیه خاطیان به نحو متناسب اعمال نمی­‌گردد. در این پژوهش تلاش شده است با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه­‌ای، مبانی فقهی ممنوعیت این جرایم از منظر فقه امامیه و شافعیه بررسی شود. حاصل این پژوهش نشان می­‌دهد آیات افساد فی الارض، اجتناب از قول الزور و حرمت اشاعه فحشا، روایات حرمت تعلیم و تعلم حرام محض و وهن حق، دلیل عقل، قواعد لاضرر، یتحمل الضرر الخاص لدفع الضرر العام، التابع تابع، حسم ماده فساد، درء المفاسد اولی من جلب المصالح و حرمت اعانت بر اثم با توجه به مصادیق مختلف جرایم فرهنگی، بر ممنوعیت این جرایم دلالت دارد.
کلیدواژه‌ها
فرهنگ
جرم فرهنگی
هنجار
ناهنجار

عنوان مقاله English

The bases of prohibition of cultural crimes in Imamiyyah and Shafi'iyyah jurisprudence

نویسندگان English

Fatemeh Rahanjam 1
Mahdi Rahbar 2
Shakiba Amirkhani 3
1 PhD student at International University of Islamic Denominations
2 Associate Professor at International University of Islamic Denominations
3 Assistant Professor at International University of Islamic Denominations
چکیده English

Cultural crimes is a multifaceted and intricate issue whose harm to communities’ cultures can lead to a reversal of values and norms. This type of crime means any act or omission that is committed against culture or its components and leads to the destruction, distortion, overturning of culture or wounding of public conscience. Despite the numerous negative impacts of crimes against culture, particularly in Islamic countries, they have not received the necessary attention, and offenders do not receive appropriate punishment. In this research, an attempt has been made to investigate the legal foundations of the prohibition of these crimes from the perspective of Imami and Shafi'i jurisprudence using the descriptive-analytical method and using library sources. The result of this research shows the verses of corruption in the earth, avoiding the word of falsehood and the sanctity of spreading prostitution, the traditions of the sanctity of education and learning pure haram and the violation of the right, the reason of reason, the rules of harmlessness, bear the special harm to ward off the general harm, the subjugation of the subject, the judgment of the matter. Corruption, the first evil of corruption, seeking to make amends and honoring the cause, according to various examples of cultural crimes, implies the prohibition of these crimes.

کلیدواژه‌ها English

Culture
Cultural crime
Norm
Abnormal
قرآن کریم.
ابن‌حجر هیتمی، احمد بن محمد (1357ق). تحفة المحتاج فی شرح المنهاج. قاهره: المکتبة التجاریة الکبری.
ابن­‌درید ازدی، محمد بن حسن (1407ق). جمهره اللغه. بیروت: دارالعلم.
ابن­‌عبدالسلام، عبدالعزیز بن عبدالسلام (1421ق). قواعد الأحکام فی مصالح الأنام. دمشق: دارالقلم.
ابن­‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر؛ دارصادر.
انصاری، زکریا بن محمد (بی­‌تا). اسنی المطالب فی شرح روض الطالب. بیروت: دارالکتاب الإسلامی.
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1413ق). کتاب المکاسب: قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1414ق). رسائل فقهیة‏. قم: مجمع اندیشه اسلامى‌.
آخوند خراسانی، محمد­کاظم (1410ق). درر الفوائد فی الحاشیة علی الفرائد. تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
بورنو، محمد صدقی ‌بن احمد (1416ق). الوجیز فی ایضاح قواعد الفقه الکلیه. بیروت: مؤسسه الرساله.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1407ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم.
حسینی روحانی، سید محمدصادق (1412ق). فقه الصادق. قم: مؤسسه دارالکتاب.
حسینی مراغه‌ای، ‌سید عبدالفتاح بن علی (1417ق). العناوین الفقهیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
خطیب شربینی، محمد بن احمد (1285ق). السراج المنیر. قاهره: مطبعه بولاق.
خطیب، عبدالکریم یونس (بی­‌تا). التفسیر القرآنی للقرآن. قاهره: دارالفکر.
خمینی، سید روح‌الله (1390ق). تحریر الوسیله. قم: مکتبه العلمیه الإسلامیه.
همو (1382ش). تهذیب الاصول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
همو (1381ش). المکاسب المحرمه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خویی، سید ابوالقاسم (1377ش). مصباح الفقاهة. قم: داوری.
دورکیم، امیل (1381ش). تقسیم کار اجتماعى (ترجمه باقر پرهام). تهران: مرکز.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دارالقلم؛ بیروت: الدار الشامیة.
زحیلی، محمد مصطفی (1427ق). القواعد الفقهیه و تطبیقاتها فی المذاهب الأربعه. دمشق: دارالفکر.
زرقاء، مصطفی احمد (1409ق). شرح القواعد الفقهیه. دمشق: دارالقلم.
زلمی، مصطفی (1398ش). قواعد فقهی معاصر (ترجمه احمد نعمتی). تهران: احسان.
زمخشرى، محمود بن عمر (1417ق). الفائق فی غریب الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیه.
سبکی، علی بن عبدالکافی، و سبکی، عبدالوهاب بن علی (1416ق). الإبهاج فی شرح المنهاج. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ستوده، هدایت‌الله (1373ش). مقدمه‌ای بر آسیب‌شناسی اجتماعی. تهران: آوای نور.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی­‌بکر (1411ق). الأشباه و النظائر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
همو (1401ق). الإکلیل فی استنباط التنزیل. بیروت: دارالکتب العلمیه.
صدر، سید محمدباقر (1987م). دروس فی علم الأصول. بیروت: دارالکتب.
طباطبایى، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
طبری، محمد بن جریر (1422ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. قم: دارالهجره.
طریحی، فخرالدین بن محمد (1416ق). مجمع البحرین. تهران: المکتبة المرتضویة.
طوسی، محمد بن حسن (1416ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
عالم، عبدالرحمن (1383ش). بنیادهای علم سیاست. تهران: نی.
فاضل تونی، محمد حسین (1412ق). الوافیة فی اصول الفقه. قم: مجمع الفکر الإسلامی.
فراهیدى، خلیل بن احمد (بی­‌تا). کتاب العین. بی‌جا: دار و مکتبة الهلال.
قائم مقامی، سید عباس (1378ش). کاوشهای فقهی. تهران: امیرکبیر.
کلینی، محمد بن یعقوب (1367ش). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
ماوردی، علی بن محمد (1419ق). الحاوی الکبیر فی فقه مذهب الإمام الشافعی و هو شرح مختصر المزنی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
محامی، احمد حسین یعقوب (1417ق). النظام السیاسی فی الاسلام. بیروت: دارالإسلامیه.
مصطفوی، سید محمدکاظم (1421ق). القواعد الفقهیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
منتظری، حسینعلی (1409ق). دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله الإسلامیه. قم: المرکز العالمی للدراسات الإسلامیه.
H. Schein, Edgar (2004). Organizational Culture and Leadership. Published by Jossey-Bass.
Parmelee, Maurice (1918). Criminology. New York: Maxmillan.
Tylor, Edward (1920). Primitive Culture. New York: J.P. Putnam's Son.