فقه مقارن

فقه مقارن

تبیین حکم اتصال صفوف نماز جماعت در فقه مذاهب اسلامی با تأکید بر شرایط شیوع بیماری مسری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران
چکیده
هوا شایع‌ترین روش انتقال بیماریهای مسری در افراد است. بنابراین عموماً مهم‌ترین روش پیش‌­گیری از شیوع بیماریهای مسری، رعایت فاصله بهداشتی مابین افراد جامعه است. تعیین مقدار دقیق این فاصله، ارتباط مستقیمی با نوع ویروس دارد که در صورت مهلک بودن، لزوم رعایت فاصله لااقل یک متری بین افراد را در پی دارد. مهلک‌ترین نمونه بیماری مسری در دهه­‌های اخیر، کووید 19 (حاصل کرونا ویروس) است که متخصصین طب جهانی، رعایت فاصله بهداشتی حدوداً یک تا دو متر را به منظور پیش­‌گیری از گسترش آن توصیه نموده­‌اند. در پژوهش حاضر ابتدا ملاک صحت اتصال صفوف از دیدگاه مذاهب اسلامی را تبیین و در ادامه، تعارض حاصل از ملاک اتصال اکثریت فقهای معاصر امامیه و فاصله توصیه­‌شده بهداشتی را تحلیل و تنقیح می­‌نماییم و امکان رفع این تعارض را از طریق قضاوت عرف در اتصال صفوف و هم­‌چنین رجوع به قاعده میسور چاره­‌جویی می­‌نماییم. روش تحقیق این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی و بررسی منابع کتابخانه­‌ای است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Clarification of the ruling on connecting the rows of congregational prayers in the jurisprudence of Islamic denominations with an emphasis on the conditions of the spread of infectious diseases

نویسندگان English

Zahra Sadat Hosseini 1
Mohammad Reza Rezvantalab 2
Mohammad Eshaghi Astani 2
1 MA at Tehran University
2 Associate Professor at Tehran University
چکیده English

Air particles are the most common way of spreading contagious diseases among people. Therefore, the most important way to prevent the spread of a contagious disease generally is to keep a safe distance between each other. Determining the exact measurements of this distance is based on the type of virus, which, if it is too dangerous, is necessary to maintain a distance of one meter at least. Covid-19 (derived from the coronavirus), is the most fatal example of a contagious disease in recent decades, and medical experts all around the world have agreed on maintaining a social distance of about one to two meters in order to prevent the spread of this disease. In the present study, we first explain the validity of the criterion for the connection of rows from the perspective of Islamic denominations. Then we analyze and revise the resulting conflicts from the connection criteria of the majority of contemporary Imamiyyah jurists and the recommended social distancing, and then work on the possibility of resolving this conflict through the mores judgment in connection of the rows and we refer to the Mysore Rule. The research method of this article is descriptive-analytical and reviewing the library resources.

کلیدواژه‌ها English

congregational prayer
contagious disease
corona
connection of the rows
mores
قرآن کریم.
ابن­‌ابى­‌جمهور احسائی، محمد بن على (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة. قم: سیدالشهداء.
ابن­‌ادریس حلی، محمد بن منصور (1387ش). ‌موسوعة ابن‌ادریس الحلی. قم: دلیل ما.
ابن­‌بابویه، محمد بن علی (1363ش). من لایحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن­‌حجر عسقلانی، احمد بن علی (1415ق). الإصابة فی تمییز الصحابة. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌حزم، علی بن احمد (بی­‌تا). أسماء الصحابة و ما لکل واحد منهم من العدد. ریاض: مکتبة الساعی.
ابن­‌شاذان، فضل (بی­‌تا). الإیضاح. تهران: دانشگاه تهران.
ابن­‌عماد حنبلی، عبدالحی بن عماد (بی­‌تا). شذرات الذهب فی اخبار من ذهب. دمشق: دار ابن­‌کثیر.
ابن­‌قتیبه، عبدالله بن مسلم (1985م). تأویل مختلف الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌قدامه، عبدالله بن احمد (1388ق). المغنی. قاهره: مکتبة القاهرة.
ابن­‌مازه، محمود بن احمد (1424ق). المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر؛ دارصادر.
ابوالصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین (1403ق). الکافی فی الفقه. اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی.
آخوند خراسانی، محمدکاظم (1409ق). کفایة الأصول. قم: مؤسسه آل البیت.
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1428ق). فرائد الاصول. قم: مجمع اندیشه اسلامى.
همو (1415ق). کتاب الصلاة. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
بحرانی، یوسف بن احمد (1405ق). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1422ق). صحیح البخاری. دمشق: دارطوق النجاة.
بهجت، محمدتقی (1386ش). توضیح المسائل. قم: دفتر حضرت آیت­‌الله محمدتقی بهجت.
بهوتی، منصور بن یونس (بی­‌تا). کشاف القناع عن متن الإقناع. بیروت: دارالکتب العلمیه.
تبریزی، میرزا جواد (1416ق). صراط النجاة استفتاءات لآیة الله العظمى الخوئی. قم: سلمان فارسی.
حر عاملی، محمد بن حسن (1416ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت.
حسینی سیستانی، سید علی (1393ش). توضیح المسائل. قم: بی­‌نا.
حسینی مراغی، ‌سید میر عبدالفتاح (1417ق). العناوین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حصنی، ابوبکر بن محمد (بی­‌تا). کفایة الأخیار فی حل غایة الإختصار. دمشق: دارالخیر.
حلی، حسن بن یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت.
همو (1413ق). مختلف الشیعة فی احکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1410ق). نهایة الإحکام فی معرفة الأحکام. قم: اسماعیلیان.
خرشی، محمد بن عبدالله (بی­‌تا). شرح مختصر خلیل. بیروت: دارالفکر.
خلاف، عبدالوهاب (بی­‌تا). علم اصول الفقه. قاهره: مکتبة الدعوة الإسلامیة.
خمینی‌، سید روح­‌الله (1392ش). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خویی، سید ابوالقاسم (1422ق). مصباح الأصول. قم: مؤسسه احیاء آثار امام خویی.
همو (1410ق). منهاج الصالحین. قم: مدینة العلم.
دسوقی، محمد بن احمد (بی­‌تا). حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر. بیروت: دار‌الفکر.
رهبر، مهدی (1398ش). اتحاد مکانی و اتصال صفوف در نماز جماعت از منظر فقه مذاهب اسلامی. مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، 15(52)، 20-27.
سبحانی، جعفر (1386ش). توضیح المسائل. قم: مؤسسه امام صادق.
سبزوارى، سید عبدالأعلى (بی­‌تا). جامع الأحکام الشرعیة. قم: مؤسسه المنار.
شبیری زنجانی، سید موسی (1388ش). توضیح المسائل. قم: سلسبیل.
شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی (1413ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
شیرازی، ابراهیم بن علی (بی­‌تا). المهذب فی فقه الإمام الشافعی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
صافی گلپایگانی، لطف‌‌الله (1432ق). توضیح المسائل. قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت­‌الله صافی گلپایگانی.
صاوی، احمد بن محمد (بی­‌تا). بلغة السالک لأقرب المسالک. بیروت: دارالمعارف.
طباطبایی، سید علی بن محمدعلی (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسه آل البیت.
طوسی، محمد بن حسن (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
همو (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دارالکتاب العربی.
عراقی، آقا ضیاء­الدین (بی­‌تا). شرح تبصرة المتعلمین. قم: مطبعة مهر.
علوی گرگانی، سید محمدعلی (1387ش). توضیح المسائل. قم: دفتر حضرت آیت­‌الله علوی گرگانی.
غروی اصفهانى، محمدحسین (1429ق). نهایة الدرایة فی شرح الکفایة. بیروت: مؤسسه آل البیت.
غزالی، محمد بن محمد (1322ق). المستصفی من علم الأصول. قاهره: مطبعة الأمیریة.
فاضل لنکرانی، محمد (1387ش). تفصیل الشریعة (کتاب الغصب و إحیاء الموات و المشترکات و اللقطة). قم: مرکز فقهى ائمه اطهار.
همو (1425ق). جامع المسائل. قم: امیر قلم.
فاضل لنکرانی، محمدجواد (1396ش). مکاسب محرمه. قم: مرکز فقهى ائمه اطهار.
فیومی، احمد بن محمد (1397ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قاهره: دارالمعارف.
قاضی بغدادی، عبدالوهاب بن علی (1420ق). الاشراف علی نکت مسائل الخلاف. بیروت: دار ابن­‌حزم.
کاسانی، ابوبکر بن مسعود (بی­‌تا). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. پاکستان: المکتبة الحبیبیة.
گلپایگانی، محمدرضا (بی­‌تا). مجمع المسائل. قم: دارالقرآن الکریم.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
همو (1376ش). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مطبوعات دینی.
محمدى، على (1385ش). شرح کفایة الأصول. قم: الإمام حسن بن علی.
مزنی، اسماعیل بن یحیی (1410ق). مختصر المزنی. بیروت: دارالمعرفه.
مشکینى، على (1419ق). مصطلحات الفقه و معظم عناوینه الموضوعیة. قم: الهادى.
مغنیه، محمدجواد (1421ق). الفقه على المذاهب الخمسة. بیروت: دارالتیار الجدید.
مفید، محمد بن محمد (1410ق). المقنعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر (1383ش). تعزیر و گستره آن. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب.
همو (1424ق). توضیح المسائل. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب.
همو (1370ش). القواعد الفقهیة. قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب.
منتظری، حسینعلی (1384ش). استفتائات. تهران: سایه.
موسوی بجنوردی، سید محمدحسن (1377ش). القواعد الفقهیة. قم: الهادی.
موسوی عاملی، سید محمد بن علی (1411ق). مدارک الاحکام فی شرح شرائع الإسلام. قم: مؤسسه آل البیت.
نجفی، محمدحسن (1421ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. قم: دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل­‌بیت.
نراقی، احمد بن محمدمهدی (1417ق). عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام و مهمات مسائل الحلال و الحرام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
نوری همدانی، حسین (1393ش). توضیح المسائل. قم: مهدی موعود.
نووی، یحیی بن شرف (بی­‌تا). المجموع شرح المهذب. بیروت: دارالفکر.
وحید خراسانی، حسین (1386ش). توضیح المسائل. قم: مدرسة الإمام باقر العلوم.
وزارة الأوقاف و الشؤون الإسلامیة (1404ق). الموسوعة الفقهیة الکویتیة. کویت: دارالسلاسل.
Agharezaee, Niloofar, & Forouzesh, Flora (2020). SARS-COV-2: History, Genetics, and Treatments. Journal of Arak University of Medical Sciences, 23(5), 666-685. doi: 10.32598/JAMS.23.COV.5712.2
Lotfi, Melika, Hamblin, Michael R., & Rezaei, Nima (2020), COVID-19: Transmission, prevention, and potential therapeutic opportunities. Clinica Chimica Acta, (508), 254-266. doi: 10.1016/j.cca.2020.05.044