فقه مقارن

فقه مقارن

جرم انگاری عدم پرداخت مالیات از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه فقه و حقوق امامیه، دانشکده فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد فقه مقارن و حقوق جزای اسلامی، دانشکده فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
فرار مالیاتی با صور و انحای مختلف یکی از بزرگترین موانع حرکت روان این چرخ به­‌شمار می‌رود که از طرق مختلف موجب ایجاد اختلال در نظام اسلامی، ناکارآمد ساختن حکومت اسلامی و از سوی دیگر، ظهور مفاسد اقتصادی و رانت‌خواری و انباشت ثروت در دست برخی و ایجاد فشار بر دوش برخی دیگر می‌گردد و به این ترتیب موجب برهم زدن نظم عمومی و اختلال در اجرای مفاد قوانین موضوعه می‌گردد. در پژوهش حاضر ضمن بررسی این‌گونه مفاهیم مالیات، فرار مالیاتی و سایر مطالب هم‌راستای آنها براساس روش توصیفی ـ تحلیلی تلاش شده است تا اثبات گردد که پرداخت مالیات در فقه مقارن امری واجب است و عدم تأدیه آن جرم به­‌شمار می‌رود و مجازات دارد و مسائلی از قبیل قاعده لاضرر، اختلال نظام اسلامی، ناکارآمدی حکومت اسلامی، ظهور مفاسد اقتصادی و رانت­‌خواری، اختلال در نظم عمومی، قوانین موضوعه مالیاتی و اختلال در نظام اقتصادی کشور را پوشش می‌دهند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criminalization of non-payment of taxes from the perspective of Islamic Denominations and Iranian Law

نویسندگان English

Mahdi Rahbar 1
Mostafa Heydari 2
1 Associate Professor, Department of Imami Jurisprudence and Law, Faculty of Islamic Jurisprudence and Law, International University of Islamic Denominations, Tehran, Iran
2 M.A. Student, Faculty of Islamic Jurisprudence and Law, International University of Islamic Denominations, Tehran, Iran
چکیده English

Tax evasion in various forms and dimensions is one of the biggest obstacles to the smooth movement of this wheel, which in various ways causes disruption in the Islamic system, making the Islamic government ineffective and on the other hand, the emergence of economic corruption and rent-seeking and the accumulation of wealth in the hands of some and It creates pressure on the shoulders of others and in this way causes disruption of public order and disruption in the implementation of the provisions of the relevant laws. In this study, while examining such concepts of tax, tax evasion and other topics related to them, based on the analytical-descriptive method, an attempt has been made to prove that paying taxes is obligatory in Islamic jurisprudence, and failure to pay them is considered a crime and is punishable, and issues Such as the harmless rule, the disruption of the Islamic system, the inefficiency of the Islamic government, the emergence of economic corruption and rent-seeking, the disruption of public order, tax-related laws, and the disruption of the country's economic system.

کلیدواژه‌ها English

tax
tax evasion
crime
financial source
tax obligation
قرآن کریم.
ابن­‌حنبل، احمد بن محمد (1421ق). مسند الإمام احمد بن حنبل. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ابن­‌سلام، قاسم (1406ق). کتاب الأموال. بیروت: دارالکتب العلمیة.
ابن­‌عابدین، محمدامین بن عمر (1386ق). رد المحتار علی الدر المختار. قاهره: مطبعة مصطفی البابی الحلبی.
ابن­‌عاشور، محمدطاهر بن محمد (1425ق). مقاصد الشریعة الإسلامیة. قطر: وزارة الأوقاف والشؤون الإسلامیة.
ابن­‌عربی، محمد بن عبدالله (بی­‌تا). احکام القرآن. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
احمدی، علی محمد، و وفایی یگانه، رضا (1391ش). بررسی میزان مالیاتهای اسلامی در سبد هزینه‌ای خانوارها و میزان اثرپذیری آن از رشد اقتصادی با استفاده از ماتریس حسابداری اجتماعی. پژوهشنامه مالیات، 20(16)، 9-30.
اخوان کاظمی، بهرام (1383ش). پاسخگویی و کارآمدی. حکومت اسلامی، 9(4)، 60-83.
اردبیلی، محمدعلی (1382ش). حقوق جزای عمومی. تهران: میزان.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1422ق). صحیح البخاری. دمشق: دارطوق النجاة.
بطریق، یونس، سلامه، رمز، و عبدالعزیز، سعید (1994م). المالیة العامة. بی­‌جا: بی­‌نا.
بلخال، عبدالفتاح (2005م). علم المالیة العامة والمشاریع الضریبی. بی­‌جا: مطبعة المحمدیة.
بهشتی، محمد (1378ش). اقتصاد اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
بیهقی، احمد بن حسین (1424ق). السنن الکبری. قاهره: مرکز هجر.
بیومی، محمد رجب (بی­‌تا). علماء فی وجه الطغیان. قاهره: الدار القومیة.
توکل، محمد (1375ش). حقوق ایران و اصول مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 4(12)، 22-24.
جزایری، محمدجعفر (1415ق). منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة. قم: مؤسسه دارالکتاب الجزائری.
جوینی، عبدالملک بن عبدالله (1401ق). الغیاثی غیاث الأمم فی التیاث الظلم. بی­‌جا: مکتبة إمام الحرمین.
حبیبیان نقیبی، مجید، و کفشگر جلودار، حسین (1394ش). بررسی راهکارهای فقهی ـ قانونی جرایم در نظام مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 23(28)، 117-142.
حصکفی، محمد بن علی (1423ق). الدر المختار شرح تنویر الأبصار و جامع البحار. بیروت: دارالکتب العلمیة.
خالقی، ابوالفتح، و سیفی قره یتاق، داود (1394ش). رویکرد نظام کیفری ایران به جرم فرار مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 23(28)، 181-207.
خان جان، علیرضا (1385ش). تحلیلی بر تعویق مالیات. مجله اقتصادی، 6(63و64)، 37-55.
خمینی‌، سید روح­‌الله (1379ش). صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
همو (1394ش). ولایت فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
دادگر، حسن (1382ش). رویکردی اقتصادی به شیوع فساد مالی در کشور. اقتصاد اسلامی، 3(11)، 97-116.
دادگر، حسن، و معصومی نیا، غلامعلی (1383ش). فساد مالی. تهران: کانون ‌اندیشه جوان.
دادگر، یدالله، و رحمانی، تیمور (1394ش). مبانی و اصول علم اقتصاد. قم: بوستان کتاب.
دارقطنی، علی بن عمر (1424ق). سنن الدارقطنی. بیروت: مؤسسة الرسالة.
دهخدا، علی­‌اکبر (1377ش). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
ذاکر صالحی، غلامرضا (1388ش). مبانی قراردادهای نامعین در حقوق اسلام (موضوع ماده 10 قانون مدنی). تهران: میزان.
رهبر، فرهاد (1381ش). بازشناسی عارضه فساد مالی. تهران: جهاد.
زرقاء، مصطفی احمد (1425ق). المدخل الفقهی العام. دمشق: دارالقلم.
زمانی، اناس بن صالح (2002م). المالیة العامة والسیاسة المالیة. مراکش: نشر البدیع.
سباعی، مصطفى (1962م). اشتراکیة الإسلام، الاتحاد القومی. قاهره: دارمطابع الشعب.
شاطبی، ابراهیم بن موسی (1408ق). الاعتصام. بیروت: دارالمعرفة.
شریف مرتضی، علی بن حسین (1410ق). مسائل الناصریات. در: سلسلة الینابیع الفقهیة. بیروت: دارالتراث؛ الدار الإسلامیة.
شیرازی، سید محمد (بی­‌تا). الفقه الاقتصاد. قم: مطبعة سیدالشهداء.
صدر، سید محمدباقر (1410ق). دروس فی علم الأصول. بیروت: دارالتعارف.
صفایی، سید حسین (1382ش). دوره مقدماتی حقوق مدنی. تهران: میزان.
عبدالمقصود، یوسف محمود (1400ق). الموارد المالیة فی الدولة الإسلامیة. قاهره: دارالطباعة المحمدیة.
عزیزی، سعید (1390ش). بررسی ارتباط بین مالیات اسلامی و مالیات جدید. مجموعه مقالات سومین همایش مالیاتهای اسلامی. قم: دانشگاه مفید.
عنایة، غازی حسین (2003م). النظام الضریبی فی الفکر المالی الإسلامی. اسکندریه: مؤسسة شباب الجامعة.
غفیلی، عبدالله بن منصور (2009م). نوازل الزکاة دراسة فقهیة تأصیلیة لمستجدات الزکاة. قاهره: دارالمیمان.
فیض، علیرضا (1368ش). مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
قرطبی، محمد بن احمد (1994م). الجامع لأحکام القرآن. قاهره: دارالحدیث.
کاتوزیان، ناصر (1372ش). حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها. تهران: به‌نشر.
همو (1392ش). دوره مقدماتی حقوق مدنی خانواده. تهران: میزان.
لاژوژی، ژوزف (1367ش). نظامهای اقتصادی (ترجمه شجاع‌الدین ضیائیان). تهران: دانشگاه تهران.
ماسگریو، ریچارد، و ماسگریو، پگس (1372ش). مالیه عمومی در تئوری و عمل (ترجمه مسعود محمدی و یداللّه ابراهیمی فر). تهران: سازمان برنامه و بودجه.
مایورو، پائولو (1377ش). فساد؛ سببها و پیامدها (ترجمه عزیز کیاوند). اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، (133و134)، 146-151.
مسلم بن حجاج نیشابوری (1374ق). صحیح مسلم. قاهره: مطبعة عیسى البابی الحلبی.
مشکینی، علی (1371ش). اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها. قم: الهادی.
معین، محمد (1374ش). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (1404ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
منتظری، حسینعلی (1408ق). دراسات فی ولایة الفقیه. قم: المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة.
مهوری، محمدحسین (1380ش). حفظ نظام (1). حکومت اسلامی، 6(2)، 104-142.
میرسعیدی، سید منصور، و زمانی، محمود (1392ش). جرم اقتصادی؛ تعریف یا ضابطه؟. پژوهش حقوق کیفری، 2(4)، 167-199.
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
نوبهار، رحیم (1389ش). اصل قضایی بودن مجازاتها (تحلیل فقهی حق بر محاکمه عادلانه). تهران: شهر دانش.
نووی، یحیی بن شرف (1392ق). منهاج الطالبین و عمدة المفتین. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
هیثمی، علی بن ابی‌بکر (1414ق). مجمع الزوائد و منبع الفوائد. قاهره: مکتبة القدسی.
یوسفی، احمدعلی، فراهانی، سعید، و لشگری، علیرضا (1379ش). نظام مالی اسلام. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.