عدم تکفیر شیعه از دیدگاه مذاهب اهل‌سنت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشگاه تهران

چکیده

موضوع تکفیر شیعه از گذشته‌های دور مطرح بوده است. این تفکر در طول تاریخ برای اثبات ادعای خود دلایل زیادی را مطرح کرده است. این در حالی است که کافردانستن شیعه موضوعی اختلافی میان اهل­‌سنت است و جمعی از علمای اهل­‌سنت، شیعه را مسلمانانی بدعت‌گذار دانسته و گروهی دیگر حتی تقلید از مذهب جعفری را درست می‌دانند. علاوه بر این، ادله مورد استناد جریانهای تکفیری از حیث روشی و از حیث محتوایی مخدوش است. و بنابراین اصل تکفیر نادرست است. هم­چنین تکفیر از نظر فقهی و بر اساس مبانی فقهی اهل­‌سنت حرام است، چرا که ادله عامه حرمت تکفیر مسلمان، بر حرمت تکفیر شیعه نیز دلالت دارد؛ حرمت سب مسلم، جواز تقلید از مذهب جعفری، مقاصد شریعت، ادله وجوب وحدت بین مسلمین و هم‌چنین ادله حرمت سوءظن به مسلم نیز بر حرمت تکفیر شیعه دلالت دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Non-excommunication of Shiites from the Viewpoint of Sunni Schools of Thought

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Fallah Tafti 1
  • Seyed Mohammad Hoseini 2
  • Abedin Momeni 2
  • Hosein Davarzani 2
1 Ph.D. at Tehran University
2 Associate Professor at Tehran University
چکیده [English]

Excommunication of Shiites has long been an issue of discussion. Supporters of this view has raised many reasons over history to prove their claim. However, considering Shiites as Non-Muslims, is not the consensus of all Sunnis, and while Some of the Sunni Scholars condemn the Shiites of heresy, some others believe that Shiism is one of the Islamic Schools and even imitation of the Ja‘fari School is permitted. In addition, the reasons of Takfiri currents is not valid from the aspects of methodology as well as content. Therefore, Takfir or Excommunication is incorrect basically. Also, Takfir or Excommunication of Muslims has been considered Haram in Sunni jurisprudence. The general proofs of forbidding the excommunication of Muslims also denote forbidding the excommunication of Shiites. Forbidding the curse of a Muslim, Permission to imitate Ja‘fari School, Purposes of Sharia, proofs of the necessity of unity of Muslims as well as the proofs of forbidding suspicion towards Muslim also signify forbidding excommunication of Shiites.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Excommunication (Takfir)
  • Shiism
  • Sunnism
  • Forbidding
  • Unity of Muslims
قرآن کریم.
ابراهیم، محمد زکی، قضایا الوسیلة و القبور فی ضوء سماحة الإسلام، قاهره، مؤسسة إحیاء التراث الصوفی، 1425ق.
ابن­‌نجیم مصری، زین­‌الدین بن ابراهیم، البحر الرائق شرح کنز الدقائق، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1997م.
ابن­‌بابویه، محمد بن علی، الإعتقادات فى دین الإمامیة، قم، مطبعة العلمیة، 1417ق.
ابن­‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، جامع المسائل، ریاض، دارالعطاء، 1422ق.
همو، دقائق التفسیر، دمشق، مؤسسة القرآن، 1404ق.
همو، مجموع فتاوى، مدینه، مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف، 1416ق.
همو، الإستغاثه فی الرد علی البکری، ریاض، دارالوطن، 1417ق.
ابن­‌جبرین، عبدالله، اللؤلؤ المکین من فتاوی الشیخ ابن­‌جبرین، بی­‌نا، بی­‌تا.
ابن‌حجر هیتمی، احمد بن محمد، الصواعق المحرقة فی الرد علی اهل البدع و الزندقة، قاهره، مکتبة القاهرة، 1385ق.
ابن­‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب التهذیب، هند، مطبعة دائرة ­المعارف النظامیة، 1326ق.
همو، نخبة الفکر فی مصطلح اهل الأثر، قاهره، دارالحدیث، 1418ق.
ابن­‌حزم، علی بن احمد، الفصل فی الأهواء و الملل و النحل، قاهره، مکتبة الخانجی، بی­‌تا.
ابن­‌عابدین، محمدامین بن عمر، رد المحتار علی الدر المختار، بیروت، دارالفکر، 1412ق.
ابن­‌عبدالوهاب، سلیمان، الصواعق الإلهیة فی الرد علی الوهابیة، دمشق، دار ذوالفقار، 1998م.
ابن­‌کثیر، اسماعیل بن عمر، الباعث الحثیث فی شرح اختصار علوم الحدیث، بیروت، دارالکتب العلمیة، بی­‌تا.
اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الإسلامیین، آلمان، ویسبادن، فرانس شتاینر، 1400ق.
آلوسی، محمود بن عبدالله، صب العذاب علی من سب الأصحاب، ریاض، أضواء السلف، 1417ق.
بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، بیروت، دارالفکر، 1401ق.
بدوی، یوسف، مقاصد الشریعة عند شیخ الإسلام ابن تیمیة، بیروت، دارالنفائس، 2000م.
تهرانی، آقابزرگ، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، بیروت، دارالأضواء، 1975م.
جاد الحق، جاد الحق علی، مجموع فتاوی، جیزه، دارالفاروق للإستثمارات الثقافیة، 2008م.
جصاص، احمد بن علی، احکام القرآن، بیروت، دارالکتب ‌العلمیة، 1415ق.
جعفریان، رسول، افسانه تحریف قرآن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1382ش.
جوینی، عبدالملک بن عبدالله، البرهان فی اصول الفقه، قاهره، دارالأنصارة، 1400ق.
حربی، ممدوح، مجمل عقائد الشیعة فی میزان اهل السنة و الجماعة و معه حقیقة حزب الله، 1430ق.
حلی، حسن بن یوسف، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.
خطیب، محب­‌الدین، الخطوط العریضة للأسس التی قام علیها دین الشیعة الإمامیة الأثنی عشریة، بی­‌نا، بی­‌تا.
خطیب بغدادی، احمد بن علی، الکفایة فی علم الدرایة، مدینه، المکتبة العلمیة، بی­‌تا.
خمینی، سید روح­‌الله، کتاب الطهارة، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421ق.
خویی، سید ابوالقاسم‌، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، قم، مؤسسة الإمام الخوئی، 1413ق.
دسوقی، محمد بن احمد، حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر، بیروت، دارالفکر، بی­‌تا.
ذهبی، محمد بن احمد، میزان الإعتدال فی نقد الرجال، بیروت، دارالمعرفة، 1382ق.
رافعی، مصطفی، اسلامنا فی التوفیق بین السنة و الشیعة، دارالإسلامیة، 1984م.
رحیلی، ابراهیم بن عامر، التکفیر و ضوابطه، دارالإمام احمد، 2008م.
الرئاسة العامة لإدارات البحوث العلمیة و الإفتاء و الدعوة و الإرشاد، مجلة البحوث الإسلامیة، ریاض، شماره 56، بی­‌تا.
زرقاوی، ابومصعب، هل اتاک حدیث الرافضة، پایگاه اینترنتی منبر التوحید و الجهاد، بی­‌تا.
سبکی، علی بن عبدالکافی؛ سبکی، عبدالوهاب بن علی، الإبهاج فی شرح المنهاج، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1416ق.
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، فتح المغیث شرح الفیة الحدیث، دارالمناهج، 1426ق.
سرجانی، راغب، الشیعة نضال أم ضلال، قاهره، دارالکتب المصریة، 1432ق.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی­‌بکر، تدریب الراوی، مکتبة الکوثر، 1415ق.
شاطبی، ابراهیم بن موسی، الموافقات، عربستان، دارابن‌القیم؛ دارابن­‌عفان، 1417ق.
شریف مرتضی، علی بن حسین، الذخیرة فی علم الکلام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1411ق.
شطی حنبلی، حسن، النقول الشرعیة فی الرد علی الوهابیة، دمشق، دار غار حراء، 1997م.
شلتوت، محمود، «فتوی تاریخیه»، رسالة الإسلام، سال 11، شماره 3، 1379ق.
شوشتری، مهدی؛ ناصری مقدم، حسین، «کارکرد مقاصد شریعت در توسعه و تعمیق فقه امامیه»، مجله پژوهش‌نامه امامیه، شماره 1، 1394ش.
طبری، محمد بن جریر، تفسیر الطبری، بیروت، دارالمعرفة، 1412ق.
طرطوسی، ابوبصیر، الشیعة الروافض طائفة شرک و رده، بی­‌نا، بی­‌تا.
عبدالکریم، محمد، اهل القبلة و حقوقهم الشرعیة، خارطوم، جامعة الخارطوم، 2009م.
عبدالله، ناجح بن ابراهیم؛ شریف، علی بن محمد، حرمة الغلو فی الدین و تکفیر المسلمین، ریاض، مکتبة العبیکان، 1425ق.
عثیمین، محمد بن صالح، لقائات الباب المفتوح، دارالبصیرة، بی­‌تا.
عماره، محمد، معالم المشروع الحضاری فی فکر البنا، قاهره ـ اسکندریه، دارالسلام، 1430ق.
عوده، سلمان بن فهد، دروس للشیخ سلمان العوده، بی­‌نا، بی­‌تا.
غزالی، محمد بن محمد، فضائح الباطنیة، بیروت، المکتبة العصریة، 1422ق.
همو، المستصفی من علم الأصول، قم، منشورات الرضی، بی­‌تا.
فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1420ق.
قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربى، 1405ق.
قفاری، ناصر بن عبدالله، مسألة التقریب بین اهل السنة و الشیعة، دارطیبة، 1428ق.
کاسانی، ابوبکر بن مسعود، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت، دارالکتاب العربی، بی­‌تا.
کامل، عمر عبدالله، التحذیر من المجازفة فی التکفیر، بیروت، بیسان، 2003م.
محمود، عبدالحلیم، فتاوی الإمام عبدالحلیم محمود، قاهره، المکتبة التوفیقیة، 1979م.
مرداوی، علی بن سلیمان، الإنصاف فی معرفة الراجح من الخلاف، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1957م.
معلمی، عبدالرحمن، التنکیل بما فی تأنیب الکوثری من الإباطیل، بی­‌نا، بی­‌تا.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1403ق.
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن، غنائم الأیام فی مسائل الحلال و الحرام، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1417ق.
نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1404ق.