مطالعه ای تطبیقی وضعیت و ماهیت افزایش مهریه در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سقز، کردستان

چکیده

یکی از موضوعات اختلاف برانگیز فقهی و حقوقی بحث "افزایش مهریه" بعداز عقد می باشد. این موضوع که آیا اساسا چنین اقدامی صحیح و ممکن است یا با مانع فقهی و حقوقی روبه رو است، سوالی است که در رویه محاکم و نهادهای مربوطه دیدگاه های متعارض و متفاوتی در پاسخ بدان ارایه شده است. سوال دومی که به تبع سوال نخست به ذهن متبادر می شود این است که، آیا این "افزایش" ماهیت و احکام همان مهر را دارد یا ماهیت و احکام خاصی بر آن مترتب می شود؟

در فقه، بین مذاهب اسلامی تفاوت دیدگاه و نظر به وضوح قابل مشاهده است، به نحوی که در فقه امامیه عده ای نظر بر عدم جواز مطلق چنین افزایشی دارند و عده اقلی نظر بر جواز دارند. عده ای دیگر مابین نکاح موقت و دائم تفاوت قائل شده و فقط در نکاح موقت آن را صحیح دانسته اند. در فقه حنفی، حنبلی و مالکی افزایش مهر را پذیرفته اند، اما راجع به ماهیت و احکام آن اختلاف نظر دارند. فقهای شافعی ازدیاد مهر را اساسا شرعی نمی دانند. در نظام حقوقی ایران نیز این اختلاف آراء وجود دارد، به نحوی که حتی رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری و نظریه شورای نگهبان که در این زمینه ارایه شده است، نیز نتوانسته موضوع را به روشنی مشخص نمایید.

در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی سعی بر آن بوده که نظر مذاهب اسلامی(امامیه، حنفیه، حنبلیه، مالکیه و شافعی) به طور مستند و مستدل آورده و نقد و بررسی شود. در آخر نظر بر این بوده که در نظام حقوقی ایران با توجه به مبانی حقوقی موجود افزایش مهریه نمی تواند صحیح قلمداد شود، هرچند سعی بر آن بوده راهکار مناسب با توجه به مقتضیات زمان و مکان در طول مقاله براساس مبانی موجود ارایه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A comparative study of the status and nature of the dowry increase in the jurisprudence of Islamic religions and Iranian law

نویسنده [English]

  • Azad Fallahi
Department of Law, Islamic Azad University, Saghez Branch, Kurdistan
چکیده [English]

One of the controversial jurisprudential and legal issues is the discussion of "increasing the dowry" after the marriage. This issue of whether such an action is fundamentally correct and possible or is it facing legal and jurisprudential obstacles is a question to which conflicting and different views have been presented in the procedure of the courts and relevant institutions. The second question that comes to mind according to the first question is that, does this "increase" have the nature and rulings of the same seal, or does it have a special nature and rulings?

In jurisprudence, the difference in views and opinions between Islamic schools of thought is clearly visible, in such a way that in Imami jurisprudence, some people have such an increase in the opinion of absolute impermissibility, and a minority of people have the opinion of permissibility. Others have distinguished between temporary and permanent marriage and considered it valid only in temporary marriage. In Hanafi, Hanbali and Maliki jurisprudence, they accept the increase of the dowry, but they disagree about its nature and rulings. Shafi'i jurists do not consider the increase of dowry to be fundamentally shari'a. There is this difference of opinions in the legal system of Iran as well, in such a way that even the unanimous vote of the General Board of the Administrative Court of Justice and the theory of the Guardian Council presented in this context could not clearly define the issue.

In this article, the analytical-descriptive method attempts to document and critique the opinion of Islamic religions (Imamiyyah, Hanafiyeh, Hanbaliyyah, Malikiyeh and Shafi'i). In the end, the opinion is that in Iran's legal system, according to the existing legal bases, the increase of dowry cannot be considered correct, although an attempt has been made to present the

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marriage contract, dowry increase, couple'
  • s agreement, legal protection