Fiqhe Moqaran

Fiqhe Moqaran

Jurisprudential-Legal Examination of the Right of Preemption (Shuf‘ah) in Benevolent Contracts (A Comparative Study in Iranian and Afghan Law)

Document Type : Research Paper

Authors
Mohammad Eshaghi 1
Ali Reza Radnik 2
1 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Tehran University , Tehran, Iran
2 PhD student, Faculty of Theology and Islamic Studies, Tehran University, Tehran, Iran
10.22034/fm.2024.426065.2072
Abstract
The right of preemption (Shuf‘ah) constitutes an exception to the ordinary rules of sale, as it contravenes the principle of acquisition and transfer of ownership. Consequently, its application is impermissible except in cases explicitly stipulated by the Lawgiver (Shāri‘). Given that, according to the majority of jurists from both Sunni and Shia denominations, if the transfer of property to a third party by one of the two co-owners occurs through means other than sale—namely, through compromise (Ṣulḥ), gift (Hibah), or dower (Ṣidāq) —the other co-owner does not acquire the right of preemption. This raises the question: if the transfer of property takes the form of a sale but is of a benevolent (Iḥsānī) contractual nature, can the right of preemption be exercised? Considering the conditions for the establishment of the right of preemption, as well as its underlying rationale (Manāṭ)—namely, the prevention of harm and detriment to the co-owner—the initial impression suggests that the right of preemption may apply to benevolent contracts. However, through a deeper jurisprudential analysis of the nature of benevolent contracts and with due regard to the rationale underlying the exceptions to the right of preemption, the entitlement of the other co-owner to preemption appears unlikely. This is because the seller’s intention in concluding such a contract is solely to confer a benefit upon the counterparty, and the identity of the counterparty constitutes the primary cause of the contract. In such circumstances, the nature of a benevolent contract resembles that of a gift (Hibah) or compromise (Ṣulḥ), rendering the application of the right of preemption in benevolent contracts impossible. The Civil Code of the Islamic Republic of Iran briefly refers to the conditions of preemption in its definition of the right, without explicitly enumerating its exceptions. In contrast, the Civil Code of Afghanistan expressly addresses the exceptions to preemption by referring to non-negotiated sales (Bay‘ ghayr-mughābanah) and enumerating cases of compromise (Ṣulḥ), charity (Ṣadaqah), gift (Hibah), and dower (Ṣidāq).
Keywords
Preemption (Shuf&lsquo
ah), Benevolent Contract (&lsquo
Aqd Iḥsānī), Shia Jurisprudence, Hanafi Jurisprudence
ابن­‌نجیم مصری، زین­‌الدین بن ابراهیم (بی‌تا). البحر الرائق شرح کنز الدقائق. بیروت: دارالکتاب ‌الإسلامی.
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1410ق). کتاب المکاسب. قم: مؤسسه دارالکتاب.
بحرانی، یوسف بن احمد (1363ش). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ترحینی عاملى، سید محمدحسن (1427ق). الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة. قم: دارالفقه.
حر عاملی، محمد بن حسن (1416ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت.
حسینی عاملی، سید محمدجواد (1419ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلى، حسن بن یوسف (1410ق). ارشاد الأذهان الى احکام الإیمان. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
همو (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
خویی، سید ابوالقاسم (1412ق). مصباح الأصول. قم: کتابفروشى داورى‌.
سمرقندی، محمد بن احمد (1414ق). تحفة الفقهاء. بیروت: دارالکتب العلمیة.
شبیری زنجانی، سید موسی (1398ش). درس خارج اصول. آرشیو مدرسه فقاهت قم.
شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمدجواد (بی‌تا). قاعده لاضرر‏. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی (1413ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه مرتضی (1395ش). مفاتیح الشرائع. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
کاتوزیان، ناصر (1398ش). قواعد عمومی قراردادها. تهران: گنج دانش.
کاسانی، ابوبکر بن مسعود (1406ق). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. بیروت: دارالکتب العلمیة.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
موصلی، عبدالله بن محمود (1400ق). الاختیار لتعلیل المختار. بیروت: دارالمعرفة.
نائینی، محمدحسین (1373ق). منیة الطالب فی حاشیة المکاسب. تهران: مکتبة المحمدیة.
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.