Fiqhe Moqaran

Fiqhe Moqaran

The purposeful re-examination of jurisprudential documentation of women's testimony in extreme crimes

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD student at University of Sistan & Baluchestan
2 Assistant Professor at Razavi University of Islamic Sciences
Abstract
Legal systemization based on Islamic jurisprudence has led to many opinions of jurists entering the field of law. On the other hand, the ever-increasing developments and social demands clearly do not reflect some opinions of traditional jurisprudence; the non-acceptance of women's testimony is one of these cases. Non-acceptance individually and the multiplicity and difference of fatwas in acceptance or non-acceptance in many cases despite the agreement of jurisprudence documents, as well as factors such as the requirements of the time, the change and development of women's status, social status… play an effective role in creating non-acceptance. Purposive jurisprudence and paying attention to the dynamics of jurisprudence, along with the developments and issues of the day, creates this capacity to pass through the jurisprudence of Nas Basand (text is enough). The following descriptive-analytical writing with library data with the aim of evaluating this fatwa deals with the purpose-oriented and systematic rethinking of the documents and arguments of those who claim that women should not testify by insisting on the purpose of self-preservation as a necessary purpose of the Sharia and with the presupposition that testimony is a method. A different result is reached with the opinions and thoughts of jurists. This article examines induction, sounding and dividing as ways to discover the purpose of a woman's testimony, and by focusing on the method of testimony, it achieves a destination that absolutely considers women's testimony in crimes subject to the limit to be acceptable.
Keywords

قرآن کریم.
ابن­‌ادریس حلی، محمد بن منصور (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن­‌بابویه، محمد بن علی (1415ق). المقنع. قم: مؤسسه امام هادی.
ابن­‌براج، عبدالعزیز بن نحریر (1406ق). المهذب. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن­‌جزی کلبی، محمد بن احمد (1403ق). کتاب التسهیل لعلوم التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی.
ابن­‌جنید، محمد بن احمد (1416ق). مجموعة فتاوی ابن­‌الجنید. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن­‌حزم، علی بن احمد (بی­‌تا). المحلی بالآثار. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌حمزه طوسی، محمد بن علی (1408ق). الوسیلة الی نیل الفضیلة. قم: کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی.
ابن­‌رشد، محمد بن احمد (1425ق). بدایة المجتهد و نهایة المقتصد. قاهره: دارالحدیث.
ابن­‌زهره حلبی، حمزة بن علی (1417ق). غنیة النزوع الی علمی الأصول و الفروع. قم: مؤسسه امام صادق.
ابن­‌سعید حلی، یحیى بن احمد (1405ق). الجامع للشرائع. قم: مؤسسة سیدالشهداء العلمیه.
ابن­‌ضویان، ابراهیم بن محمد (1409ق). منار السبیل فی شرح الدلیل. ریاض: المکتب الإسلامی.
ابن­‌عاشور، محمدطاهر بن محمد (1425ق). التحریر و التنویر. تونس: الدار التونسیه.
ابن­‌عربی مالکی، محمد بن عبدالله (1972م). احکام القرآن. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌قتیبه، عبدالله بن مسلم (1973م). تأویل مشکل القرآن. بی‌جا: دارالتراث.
ابن­‌قدامه، عبدالله بن احمد (1414ق). الکافی فی فقه الإمام احمد. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌قیم جوزیه، محمد بن ابی­‌بکر (1411ق). اعلام الموقعین عن رب العالمین. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق). تفسیر ابن­‌کثیر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌مفلح، ابراهیم بن محمد (1418ق). المبدع فی شرح المقنع. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­‌همام، محمد بن عبدالواحد (بی­‌تا). شرح فتح القدیر. بیروت: دارالفکر.
ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف (1420ق). تفسیر البحر المحیط. بیروت: دارالفکر.
ابوالصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین (بی­‌تا). الکافی فی الفقه. اصفهان: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی.
الهی خراسانی، علی (1399ش). جستارهایی در مقاصد شریعت. تهران: نگاه معاصر.
امین، نصرت بیگم (بی­‌تا). مخزن العرفان در علوم قرآن. اصفهان: ثقفی.
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
بهرامی خوشکار، محمد (1381ش). قضاوت و شهادت زن در مکاتب فقهی. تهران: سرای قلم.
جناتی، محمدابراهیم (1388ش). مصادر اجتهاد از منظر فقیهان. تهران: امیرکبیر.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت.
حسینی بخاری، محمد صدیق (1412ق). فتح البیان فی مقاصد القرآن. بیروت: المکتبه العصریه.
حسینی شیرازی، سید محمد (1400ق). تقریب القرآن الی الاذهان. بیروت: مؤسسه الوفاء.
حلى، حسن بن یوسف (1410ق). ارشاد الأذهان الى احکام الإیمان. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
همو (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: مؤسسه امام صادق.
همو (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
خطیب شربینی، محمد بن احمد (1415ق). الإقناع فی حل الفاظ ابی­‌شجاع. بیروت: دارالکتب العلمیه.
خویى، سید ابوالقاسم (1422ق). مبانی تکملة المنهاج. قم: مؤسسه إحیاء آثار امام خویی.
دره، محمدعلی (1430ق). تفسیرالقرآن الکریم و اعرابه و بیانه. بیروت: دار ابن­‌کثیر.
راوندی، سعید بن هبة­الله (1405ق). فقه القرآن فی شرح آیات الاحکام. قم: کتابخانه آیة‌الله مرعشی نجفی.
ربانی، محمدحسن (1380ش). دانش درایه ‌الحدیث. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
رشید رضا، محمد (1990م). تفسیر المنار. قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
روحانی، محمود (1368ش). المعجم الاحصائی لألفاظ القرآن الکریم. مشهد: آستان قدس رضوی.
رومی بابرتی، محمد بن محمد (بی­‌تا). العنایة شرح الهدایه. بیروت: دارالفکر.
زحیلی، وهبه (1418ق). التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعة و المنهج. بیروت: دارالفکر.
سبحانی، حسین، امیرحسینی، امین، و روشن، محمد (1395ش). رویکردی نوین در شهادت زن در نظام حقوقی اسلام با نگاهی به‌ نظام حقوقی ایران. مطالعات زن و خانواده، 4(1)، 205-234. doi: 10.22051/jwfs.2016.2352
سبزواری، محمد (1419ق). إرشاد الأذهان إلی تفسیر القرآن. بیروت: دارالتعارف.
سلار دیلمی، حمزه بن عبدالعزیز (1414ق). المراسم العلویه. قم: منشورات الحرمین.
شاطبی، ابراهیم بن موسی (1417ق). الموافقات. بی­‌جا: دار ابن­‌عفان.
شافعی، محمد بن ادریس (1393ق). الأم. بیروت: دارالمعرفه.
شهید اول، محمد بن مکی (1417ق). الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1414ق). غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی (1413ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه.
صادقى تهرانى، محمد (1365ش). الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن. قم: فرهنگ اسلامى.
صانعی، فخرالدین (1393ش). بررسی فقهی شهادت زن در اسلام برگرفته از نظریات فقهی آیت‌الله صانعی. قم: میثم تمار.
صدر، سید محمدباقر (1418ق). دروس فی علم الاصول. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید علی بن محمدعلی (1418ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسه آل البیت.
طباطبایی، سید محمدحسین (1386ش). المیزان فی تفسیر القرآن (ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن (1375ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ترجمه علی کرمی). تهران: فراهانی.
طوسى، محمد بن ­حسن (1390ق). الإستبصار فیما اختلف من الأخبار. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
همو (1422ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة.
همو (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دارالکتاب العربی.
عوده، عبدالقادر (بی­‌تا). التشریع الجنائی الإسلامی. بیروت: دارالکتاب العربی.
غنیمی، عبدالغنی بن طالب (بی­‌تا). اللباب فی شرح الکتاب. بیروت: دارالکتاب العربی.
فارسی، علال (بی­‌تا). مقاصد الشریعه الإسلامیه و مکارمها. بی‌جا: بی‌نا.
فاضل مقداد (سیورى حلى)، مقداد بن عبدالله (1403ق). نضد القواعد الفقهیة على مذهب الإمامیة. قم: کتابخانه آیة­الله مرعشى نجفی.
همو (1419ق). کنز العرفان فی فقه القرآن. قم: مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامى.
فاضل هندی، محمد بن حسن (1416ق). کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فخرالمحققین، محمد بن حسن (1387ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: اسماعیلیان.
فضل‌الله، سید محمدحسین (1419ق). تفسیر من وحی القرآن. بیروت: دارالملاک.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (بی­‌تا). القاموس المحیط. دمشق: دارالقلم.
فیض کاشانی، ملا محسن (1415ق). تفسیر الصافی. تهران: مکتبة الصدر.
فیومی، احمد بن محمد (بی­‌تا). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر. قم: منشورات دارالرضی.
قاسمی، محمدعلی، و خوانساری، احمد (1395ش). نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل­‌سنت. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار.
قرشى، سید علی‌اکبر (1377ش). تفسیر احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت.
کاشانى، ملا فتح الله (1336ش). تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین. تهران: کتابفروشى محمدحسن علمى.
کاسانی، ابوبکر بن مسعود (1982م). بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع. بیروت: دارالکتاب العربی.
کراچیان ثانی، فاطمه، صدری، سید محمد، باقری، احمد، جمشیدی راد، محمدصادق، و امیرپور، حیدر (1400ش). تسامح در اثبات حدود به مثابه مبنایی در حقوق کیفری اسلام. فقه و اصول، 53(1)، 117-139. doi: 10.22067/jfu.v53i1.80814
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
مرغینانی، علی بن ابی­‌بکر (بی­‌تا). الهدایة فی شرح بدایة المبتدی. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
مظفر، محمدرضا (1375ق). اصول الفقه. قم: اسماعیلیان.
مغنیه، محمدجواد (1376ش). تفسیر الکاشف (ترجمه موسی دانش). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
همو (1424ق). تفسیر الکاشف. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). المقنعة. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (بی­‌تا). زبدة البیان فی احکام القرآن. تهران: المکتبة المرتضویة.
همو (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
موسوی اردبیلی، سید عبدالکریم (1408ق). فقه القضاء. قم: مکتبة امیرالمؤمنین.
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن (1430ق). القوانین المحکمه فی الاصول. قم: إحیاء الکتب الاسلامیه.
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی (1415ق). مستند الشیعة فی احکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت.