Fiqhe Moqaran

Fiqhe Moqaran

Analyzing the proofs of collateral transfer in Islamic jurisprudence and Iranian law

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD student at Department of Private Law, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
2 Associate Professor at Faculty of Law, College of Farabi, Tehran University, Qom, Iran
3 Professor at Department of Islamic Culture and Education, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
Abstract
According to the articles of the civil law regarding mortgage, the endorsement of intangible property is impossible and the transfer of any type of collateral is prohibited until the debtor is discharged, and this has caused most of the funds to leave the economic cycle and endorsement, which should help with providing stable security. Conducting transactions and their prosperity will cause a lot of loss. In order to eliminate the aforementioned defects and provide a way to prepare the desired legal documents regarding the transfer of collateral, in this article, the author tries to analyze the jurisprudential opinions and their documents and evidences regarding the collateral transfer in a descriptive-analytical manner and then with the accuracy and deepening of the subject of objective right and the explanation of the unity of the criteria in cases such as the transfer of land in ease with the transfer of the object of the debtor and also the new interpretation of the prophetic narration regarding the prohibition of the mortgagor and the mortgagor from the transfer of the object of the debtor in terms of the evolution of some of the credit concepts of jurisprudence and law over time (such as the transformation of the concept of property) and paying attention to the essential role of non-material factors in maintaining and facilitating the transfer of rights and assets, such as registration on the property line, to show that the transfer of collateral is not an exceptional transaction but is subject to the general rules of contracts.
Keywords

قرآن کریم.
ابن­‌ادریس حلی، محمد بن منصور (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن­‌حزم، علی بن احمد (بی­‌تا). المحلی بالآثار. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌زهره حلبی، حمزة بن علی (1417ق). غنیة النزوع الی علمی الأصول و الفروع. قم: مؤسسه امام صادق.
ابن­‌عابدین، محمدامین بن عمر (1412ق). رد المحتار علی الدر المختار. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌قدامه، عبدالله بن احمد (1405ق). المغنی. بیروت: دارالفکر.
ابن­‌نجیم مصری، زین­‌الدین بن ابراهیم (بی­‌تا). البحر الرائق شرح کنز الدقائق. قاهره: دارالکتاب الإسلامی.
اخلاقی، بهروز (1368ش). بحثی پیرامون توثیق اسناد تجاری. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 24(0)، 1-23.
اراکی، محمدعلی (1415ق). کتاب البیع. قم: مؤسسه در راه حق.
اصفهانى، سید ابوالحسن (1393ش). وسیلة النجاة (با حواشی گلپایگانی). قم: چاپخانه مهر.
الشریف، محمدمهدی، و جعفری خسروآبادی، نصرالله (1391ش). تصرفات «من علیه الخیار» در قانون مدنی و فقه امامیه. حقوق اسلامی، 9(33)، 107-133.
امامی، سید حسن (1386ش). حقوق مدنی. تهران: اسلامیه.
آملی، میرزا هاشم (1386ش). المحاضرات فی فقه الرهن. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
انصاری، زکریا بن محمد (بی­‌تا). اسنی المطالب فی شرح روض الطالب. قاهره: دارالکتاب الإسلامی.
انصاری، علی، و ذوالفقاری، سهیل (1391ش). توثیق اموال غیرمادی در حقوق ایران. مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 3(6)، 7-26. doi: https://doi.org/10.22075/feqh.2017.1879
انصاری، مرتضی بن محمدامین (1411ق). رساله فی قاعده نفی الضرر. تبریز: اطلاعات.
همو (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
ایروانی، باقر (1412ق). دروس تمهیدیه فی الفقه الاستدلالی علی المذهب الجعفری. قم: بی‌نا.
ایروانی، علی (1406ق). حاشیه المکاسب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
بروجردی عبده، محمد (1380ش). حقوق مدنی. تهران: طه.
پیلوار، رحیم (1394ش). مفهوم اموال فکری در حقوق اموال و جایگاه آن. مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 7(12)، 7-40. doi: https://doi.org/10.22075/feqh.2017.1928
تبریزی، جواد بن علی (1416ق). ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب. قم: اسماعیلیان.
تستری، اسدالله (بی­‌تا). مقابس الأنوار و نفائس الأسرار. قم: مؤسسه آل البیت.
توحیدی تبریزی، محمدعلی (1374ش). مصباح الفقاهه فی المعاملات. نجف: مطبعه الحیدریه.
جزیری، عبدالرحمن، غروی، محمد، و مازح، یاسر (1419ق). الفقه علی المذاهب الأربعه و مذهب اهل البیت. بیروت: دارالثقلین.
حائری شاه باغ، سید علی (1382ش). حقوق مدنی. تهران: گنج دانش.
حسینی روحانی، سید محمدصادق (1412ق). فقه الصادق. قم: دارالکتاب.
همو (بی­‌تا). منهاج الصالحین. بی‌جا: بی­‌نا.
حسینی عاملی، سید محمدجواد (1419ق). مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح (1417ق). العناوین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حلی، حسن بن یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت.
خمینی، سید روح‌الله (1421ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خوانساری، سید احمد (1405ق). جامع المدارک. قم: اسماعیلیان.
خویی، سید ابوالقاسم (بی­‌تا). مصباح الفقاهه (المکاسب). بی‌جا: بی­‌نا.
همو (1410ق). منهاج الصالحین. قم: مدینه العلم.
داودآبادی فراهانی، محمدابراهیم، و قیوم زاده، محمود (1395ش). بیع مال آینده. پژوهشهای فقهی، 12(4)، 797-820. doi: 10.22059/jorr.2016.61113
دسوقی، محمد بن احمد (بی­‌تا). حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر. بیروت: دارالفکر.
زحیلی، وهبه (1426ق). الفقه المالکی المیسر. بیروت: دارالکلم الطیب.
سبزواری، سید عبدالأعلی (1413ق). مهذب الأحکام. قم: مؤسسه المنار.
سرخسی، محمد بن احمد (1414ق). المبسوط. بیروت. دارالمعرفه.
سیفی، غلامعلی، و شمس­‌اللهی، عطیه (1393ش). مطالعه تطبیقی روند تحول نظام توثیق اموال. مطالعات حقوقی، 6(3)، 61-88.
شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی (1412ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
همو (1413ق). مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه.
صفایی، سید حسین (1384ش). قواعد عمومی قراردادها. تهران: میزان.
صیمرى، مفلح بن حسن (1420ق). غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارالهادی.
طباطبایی حکیم، سید محسن ­(بی­‌تا). نهج الفقاهه. قم: 22 بهمن.
طباطبایی قمی، سید تقی (1400ق). دراساتنا من فقه الجعفری. قم: مطبعه الخیام.
کریمی، فاطمه، طباطبایی، سید محمدصادق، و الشریف، محمدمهدی (1399ش). مقایسه فروش عین مرهونه و فروش مبیع شرطی (بررسی مبانی فقهی و حقوقی مواد 793 و 460 قانون مدنی). مطالعات حقوقی، 12(4)، 137-172. doi: 10.22099/jls.2020.35616.3700
طوسی، محمد بن حسن (1411ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
همو (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
همو (1434ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی. تهران: دانشگاه تهران.
فلاحی، آزاد، و فلاحی، فرزاد (1399ش). نگرشی نو بر معامله راهن نسبت به ‌عین مرهونه (با مطالعه تطبیقی). تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، 16(1)، 111-131.
فیض کاشانی، ملا محسن (بی­‌تا). مفاتیح الشرائع. قم: کتابخانه آیة‌الله مرعشی نجفی.
قبولی درافشان، سید محمدتقی (1390ش). وضعیت تصرفات ناقل عین مرهونه از سوی راهن (مطالعه فقهی ـ حقوقی). آموزه‌های فقه مدنی، 1(4)، 49-63.
قنواتی، جلیل، قیوم زاده، محمود، و داودآبادی فراهانی، محمدابراهیم (1401ش). مبانی نظریه عمومی توثیق در حقوق قراردادها. پژوهشهای فقهی، 18(1)، 97-118. doi: 10.22059/jorr.2020.297803.1008736
کاتوزیان، ناصر (1384ش). اموال و مالکیت. تهران: میزان.
همو (1386ش). درسهایی از عقود معین 2. تهران: گنج دانش.
همو (1343ش). طرح مقدماتی حقوق مدنی (6). کانون وکلا، ش89، 77-89.
کبیری شاه آباد، حمید، عیسائی تفرشی، محمد، و شهبازی نیا، مرتضی (1396ش). مطالعه تطبیقی رویکرد وحدت‌گرایی یا کثرت‌گرایی در خصوص ابزار توثیق اموال منقول در نظام حقوقی ایالات متحده آمریکا، انگلستان و ایران. پژوهشهای حقوق تطبیقی، 21(2)، 157-180. dor: 20.1001.1.22516751.1396.21.2.4.3
کریمی، عباس (1391ش). تلاشی برای ساماندهی نظریه عدم نفوذ مراعی. دیدگاههای حقوق قضایی. 17(58)، 157-188.
کریمی، عباس، و موسوی، اسماء (1390ش). بیع اموال فکری از منظر حقوق اسلامی. فقه و مبانی حقوق اسلامی، 44(2)، 53-73.
مامقانی، محمدحسن (1316ق). غایة الآمال فی شرح المکاسب و البیع. قم: مجمع الذخائر الإسلامیه.
محقق حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
معرفت، محمدهادی (1384ش). فقه شیعه، ویژگیها و امتیازها. شیعه شناسی، 3(10)، 3-20.
مفید، محمد بن محمد (1413ق). المقنعة. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
میرزانژاد جویباری، اکبر (1390ش). وضعیت حقوقی قرارداد فروش مال مرهونه «بطلان، عدم نفوذ یا عدم قابلیت استناد». حقوق، 41(2)، 281-299. dor: 20.1001.1.25885618.1390.41.2.17.7
نائینی، محمدحسین (1373ش). منیه الطالب. تهران: المکتبه المحمدیه.
نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی (1415ق). مستند الشیعة فی احکام الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت.
نوری، حسین بن محمدتقی (1368ش). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسه آل البیت.
همدانی، آقا رضا (1416ق). مصباح الفقیه. قم: مؤسسه الجعفریه لإحیاء التراث.
یزدانیان، علیرضا (1386ش). بیع عین مرهونه توسط راهن از منظر فقه و حقوق مدنی. مقالات و بررسیها، ش85، 111-129.
Stone, Bradford (1975). Uniform commercial Code in a Nutshell. West Publication Co. Amazon. Ciatel.