دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101Editorialسرمقاله: فقه مقارن راهی برای کشف حقیقت5941558FAعابدینمؤمنیدانشیار دانشگاه تهرانJournal Article20151201https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_41558_a622f27f01191ab3daeaa1ad9ce4453a.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101Wilayat al-Faqih (Guardianship of the Islamic Jurisprudent) from the Perspective of Islamic Schools of Lawولایت فقیه از دیدگاه مذاهب فقهی اسلامی113632856FAعابدینمؤمنیدانشیار دانشگاه تهرانJournal Article20160420One of the most genuine Islamic thoughts in which all Muslim schools of law believe is the belief in Wilayat al-Faqih (guardianship of the Islamic jurisprudent). This shared belief itself is rooted in another principle discussed in all schools of jurisprudence; namely, the idea that the legitimacy and integrity of an act is subject to the belief in Wilayah. No matter if it is the act of an individual person relating to himself/ herself or to others or the act of all individuals in a community, a whole society, the act must be carried out with the belief in Wilayah. The presence of a person who can run the society with Wilayah is essential. Necessarily or preferably, the person who takes the responsibility to manage public affairs must be a Faqih (Islamic jurisprudent). As a result, the ruler of a society in Islamic law has the two features of Wilayah (guardianship) and Fiqahah (jurisprudence), with the ruler called Wali al-Faqih and the government called Wilayat al-Faqih.یکی از اصیلترین فکرهای اسلامی که همه مذاهب فقهی به آن باور دارند، اعتقاد به «ولایت فقیه» است. ریشه این باور مشترک اصل دیگری است که در همه مذاهب فقهی مطرح شده وآن این است که شرعیت و صحت عمل منوط به ولایت است؛ فرقی نمیکند که آن عمل به آحاد و افراد جامعه مربوط باشد و فعل فرد خاص و مربوط به خودش باشد یا به دیگری، باید با داشتن ولایت انجام گیرد یا آنکه آن عمل به عموم مردم و جامعه مربوط باشد. برای جامعه حضور کسی که با داشتن ولایت جامعه را اداره کند، ضروری است. ضرورتاً یا رجحاناً کسی که متصدّی امور عمومی میشود، باید «فقیه» باشد؛ درنتیجه کسی که جامعه را اداره میکند، دارای دو وصف ولایت و فقاهت است که او را «ولی فقیه» میگویند و نظامی که بر این اساس به وجود میآید، نظام «ولایت فقیه» است.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32856_f630930295f2102fb56edc9f88de45fb.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101The Relationship between the Use of Analogy (Qiyas) and of Reason (Dalil al_ Aql) in inferring Islamic rulingsرابطه استفاده از قیاس و دلیل عقل در استنباط احکام375432858FAمحمدجعفری هرندیدانشیار دانشگاه آزاد اسلامی شهرریJournal Article20160221In their books on Islamic jurisprudence, Imāmīyya jurists consider the concept of reason/ rational argument along with the Book of Allah, the Sunnah and Consensus as various ways for inferring Islamic rules, unanimously agreeing that reason/ rational argument can be used for reaching religious rules. The use of rational argument is mainly discussed under the categories of <em>Mustaqillat Aqliyah</em> (the independently rational), Istilzamat <em>Aqliyah</em> (the dependently rational), non-literal proofs; proofs other than those which are in statements, such as the Sunnah and Consensus), Tanqih al-Manat (extraction of the underlying reason) and Fahm al-Maay’ir (understanding of criterion). However, when it comes to the use of analogy – particularly of the inferred type – to establish religious rules, these jurists defy rational argument definitively, arguing that it cannot infer the underlying reason, after making references to Islamic narratives that forbid acting based on analogy. But we are faced with a critical question: How is that reason/ rational argument, with all its importance and breadth, is rejected when it comes to analogy whereas it is the basis for inferring religious rules in the above-mentioned cases, and perhaps in some other cases as well, at least for Mujtahids? The present undertaking emphasizes that the underlying reason of a religious rule, as inferred by and as the product of rational argument which is a valid source for inferring rules, can be used as criterion elsewhere too and it, thus, should not be devalued against a rule which is established independently by pure reason. As a result, analogy as apparently refuted in the Imamiyya School should not be read in the common sense of the term. Rather, textual arguments that refute analogy signify a completely different thing.فقیهان امامیمذهب در کتابهای اصول فقه خود همراه با بحث از چگونگی استفاده از کتاب و سنت و اجماع برای یافتن احکام، عقل را هم به بحث میگذارند و فیالجمله اتفاق نظر دارند که با عقل هم میتوان حکم شرعی را به دست آورد. استفاده از عقل عمدتاً تحت عناوین «مستقلات عقلی»، «استلزامات عقلی»، «دلایل لبی»، «تنقیح مناط» و «درک ملاک» مورد بحث قرار گرفته است. اما همین فقیهان وقتی نوبت به استفاده از قیاس، آن هم از نوع مستنبط، برای اثبات حکم شرعی میرسد، پس از استناد به روایات ناهی از عمل به قیاس، عمدتاً به دلیل آنکه عقل توانایی استنباط علت را ندارد، بر آن میتازند و با حجیت آن به مقابله برمیخیزند. اکنون این سؤال مطرح است که با همه اهمیت و گستردگی عقل، چه شده است که هنگام بهکارگیری آن در قیاس که فرا میرسد، مردود شمرده میشود، اما در موارد یادشده ـو شاید مواردی دیگرـ منشأ استنباط حکم شرعی، حداقل برای مجتهدان، به حساب آمده است. در این نوشته بر این نکته تأکید شده است که چون علت حکمی به وسیله عقل استنباط شود، میتوان آن علت را به جهت آنکه حکم عقل است و عقل یکی از مآخذ استنباط حکم میباشد، در جای دیگر هم ملاک حکم قرارداد و ارزش چنین علتی نباید کمتر از حکمی باشد که عقل محض مستقلاً بدان پی میبرد و لذا قیاسِ مردود در مذهب امامیه بدین معنای متعارف نباید انگاشته شود؛ بلکه آنچه در نصوص دایر بر ردّ قیاس آمده، به معنای دیگری است.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32858_8edc69aa76b7aac408ba3c248aa8d7d4.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101An Analytical and Critical Investigation of the Condition of Using Weapons in Muharaba (Rebellion against God) as a crime from the Perspective of Comparative Jurisprudenceبررسی تحلیلی و انتقادی شرط استفاده از سلاح در جرم محاربه از منظر فقه مقارن557832859FAاحمدرضاتوکلیاستادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانحامدرستمی نجف آبادیدکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مذاهب اسلامی0000-0001-5527-4269محمدرضاحق شناسدانشجوی دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه شهید مطهریJournal Article20160125In Imamyya jurisprudence, <em>Muharaba (</em>fighting; hostility) <em>refers to</em> the use of weapons for scaring people. In Sunni jurisprudence, some define <em>Muharaba</em> as banditry and the creation of insecurity on roads and some others define it as the creation of insecurity, fear, corruption and murder on earth by weapons, including chemical ones. In Quranic verses on <em>Muharaba</em> as well as in textual arguments by Sunni jurisprudents, there is no statement that <em>makes Muharaba </em>conditional on the use of weapons. There are also references in Islamic Hadiths narrated by Imams that refute the dependence of <em>Muharaba</em> on the use of weapons. Apparently, the main condition for the realization of Muharaba is the presence of force, violence and disturbing the public security. However, there are references to the use of weapons in some arguments, and it is justified as a dominant and obvious instance of Muharaba insofar as it involves violence.واژه محاربه به معنای دشمنی و درگیری و در اصطلاح فقه امامیه به معنای اسلحهکشیدن به قصد اخافه و ترساندن مردم است. در فقه عامه، برخی محاربه را به راهزنی و ناامن کردن راهها اختصاص دادهاند و برخی آن را به ایجاد ناامنی و خوف و ایجاد فساد و قتل در زمین به وسیله سلاح یا ابزارهای دیگر مانند مواد شیمیایی تعریف کردهاند. در آیات باب محاربه و همچنین ادله نقلی اهل سنت، دلیل خاصی بر اشتراط اخذ سلاح در محاربه به دست نمیآید. در برخی از روایات ائمه نیز قراینی وجود دارد که وجود سلاح شرط تحقّق محاربه نیست. ظاهر این است که ملاک تحقّق جرم محاربه، وجود قهر و غلبه و سلب امنیّت عمومی است و اشاره به سلاح در برخی ادله، از باب غلبه و بیان اجلیالمصادیق است.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32859_ce0f8c54d0364e112b25e06db7c59b46.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101A Study of Islamic Ruling of Music based on Ultimate Religious Purposes for Practical regulationsبررسی حکم موسیقی بر اساس مقاصد شریعت7910332860FAجمالفرزند وحیاستادیار دانشگاه رازیطیبمرادی ده چراغیدانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه رازیسید نورالدینحسینیدانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه رازیJournal Article20151118Making the pure things lawful and prohibiting the evils is one of the principles of Islam. It is for the same reason that Islam considers the belief in unity of God as a Wājib (an essential part of Islamic faith) and forbids all the different forms of polytheism. This principle is observed in all spheres of human life but if it seems otherwise in special cases, there is the Hikmah (Wisdom) of God behind it. Resorting to certain reasons, some maintain that Islam has forbidden art in general and music in particular. But the Shaare al-Hakim (the Wise Law-maker) adheres to the principle that the order regarding every issue must be decided based on its advantages and disadvantages. Art is an advantage inseparable from human life. Art is even encouraged by Islam in cases where it can contribute to Islamic faith and assist Muslims. However, art is sometimes used in unfavorable ways and in different conditions against Islam and humanity. The present study firstly defines music and ultimate religious purposes of practical regulations (Maqasid al- Sharia) and then considers the relationship between the two. By analyzing texts on this issue, the study concludes that Islamic orders regarding music are not one and the same in all cases. Furthermore, the study uses descriptive and analytic procedures in terms of methodology.تحلیل طیبات و تحریم خبائث از مواضع دین مبین اسلام است؛ بر همین اساس است که اسلام توحید را واجب و رمز پیروزی بشریت قرار داده و در مقابل، شرک را تحریم کرده است. این قاعده در تمام عرصههای زندگی انسان رعایت شده است و اگر در جایی به ظاهر خلاف آن مشاهده شود، حتماً در پس آن حکمتی نهفته است. عده ای بر آناند که اسلام هنر را بهطور کلی و موسیقی را بهطور خاص تحریم کرده است. این افراد کوشش میکنند برای ادعای خود دلایلی بیاورند؛ اما شارع حکیم به این اصل پایبند است که حکم هر مسئله را بر اساس جلب منافع و دفع مفاسد صادر نماید. هنر از جمله منافعی است که از زندگی انسان جدا نمیشود و در شرایطی که سبب کمکرسانی به اسلام و مسلمانان باشد، به آن امر هم میشود. با این وصف، گاهی از هنر به گونههای مختلف و در شرایط متفاوت، با شیوههای ناپسند علیه اسلام و بشریت استفاده میشود. در این پژوهش، ابتدا موسیقی و مقاصد شریعت را تعریف نموده، سپس به بیان ارتباط میان موسیقی و مقاصد میپردازیم و با بررسی نصوص موجود در این موضوع، به این نتیجه میرسیم که موسیقی در تمام شرایط یک حکم ندارد. روش کار در این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32860_2e04188d8d66a5db2663dc798cbb64ff.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101Organ Transplantation after the Implementation of Hadd (prescribed Punishment) and Qisas (Retaliation) from the Perspective of Muslim Schools of Jurisprudenceپیوند عضو پس از اجرای حد و قصاص از دیدگاه مذاهب فقهی10512232861FAمحمدجمالیاستادیار دانشگاه تهران0009-0004-9798-679Xمصطفیذوالفقارطلباستادیار دانشگاه تهرانJournal Article20160508One of the most important issues of our time in the field of medical law and jurisprudence is amputated limb/ organ transplantation after the implementation of Hadd (prescribed Corporeal Punishment) and Qisas (Retaliation), which is a matter of controversy among jurisprudents. Among the causes of this disagreement are references to texts with uncertain indications (<em>Zanni al-Dalalah</em>) and conflicts among ultimate religious purposes for practical regulations in the expression of Islamic rules. Furthermore, among the objectives of punishment are the disciplining of the convict, relief for the plaintiff and security for the society. Social security is the ultimate purpose of Hadd and relief for the plaintiff is the primary reason for the implementation of Qisas. Differences in the type of argument and attitude in preferring certain purposes over others have led to the emergence of three perspectives in this context: One group advocates the absolute prohibition of amputated limb/ organ transplantation including Imamyya, <em>Hanbali</em>, Maliki and some contemporary schools of jurisprudence. Another group advocates the absolute permissibility of amputated limb/ organ transplantation including Hanafi, Shafi'i and some contemporary schools of jurisprudence. The third group divides rights into Haq al-Lah (the rights of God) and Haq an-Nas (the rights of people), advocating the permissibility of transplantation under Haq al-Lah and also under Haq al-Nas but with certain conditions. The fatwa of the <em>Jeddah Fiqh</em> Academy and some temporary schools of jurisprudence fall into this category. Evaluations of the reasons posited by different perspectives in light of general Islamic principles and purposes bring us to the conclusion that we must differentiate between Haq al-Lah and Haq al-Nas in this issue such that amputated limb transplantation is not permissible under Haq al-Lah (Hadd for theft or Muharaba) but it is permissible under Haq al-Nas (retaliation for amputated limb/ organ) conditional on the plaintiff’s consent or limb/ organ restoration.یکی از مسائل مهم عصر حاضر در حوزه فقه و حقوق پزشکی، پیوند عضو قطعشده پس از اجرای حد و قصاص است که فقها دیدگاههای مختلفی درباره آن ارائه کردهاند. از جمله اسباب این اختلاف، استدلال به نصوص ظنیالدلاله و نیز تعارض بین مقاصد شریعت در بیان احکام است. از جمله مقاصد اجرای مجازات، تنبیه و تربیت جانی، تشفی خاطر مجنیٌعلیه (رضایت او) و تأمین امنیت جامعه است که مورد اخیر، مقصد غایی در باب حدود و رضایت مجنیٌعلیه مقصد اساسی در اجرای قصاص میباشد. نوع استدلال و اختلاف نگرش در ترجیح بین مقاصد، موجب پیدایش سه دیدگاه در این زمینه شده است: گروهی قائل به منع آن بهطور مطلق هستند؛ این گروه شامل امامیه، حنابله، ظاهر قول مالکیه و برخی از معاصران است. گروهی قائل به جواز مطلق هستند؛ حنفیه، شافعیه و برخی از معاصران از این دستهاند. گروه سوم نیز با تقسیم حق به حقالله و حقالناس قائل به جواز پیوند عضو در حقالله و جواز آن در حقالناس با شروط خاص میباشند؛ فتوای مجمع فقهی جده و برخی از معاصران در این دسته میگنجد. با مطالعه و بررسی ادله دیدگاههای مختلف در پرتو اصول کلی و قواعد شریعت و مقاصد آن، این نتیجه حاصل میشود که در این مسئله باید قائل به تفکیک بین حقوقالله و حقوقالناس شد؛ بهطوری که پیوند عضو قطعشده در حقوقالله (حد سرقت و محاربه) جایز نیست؛ ولی پیوند آن در حقوقالناس (قصاص عضو) به شرط رضایت مجنیٌعلیه یا بازگرداندن عضو توسط او جایز است.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32861_07fd2295ead5c4d45892fe3ab22a846a.pdfدانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامیفقه مقارن2322-19763620160101Li’an (Divorce by Curse) in the Legal System of Islam and its Potentials in Reducing Crimes caused by Cynicism and Betrayal in the Familyلعان در نظام حقوقی اسلام و ظرفیتهای آن در کاهش جنایات ناشی از بدبینی و خیانت در خانواده12313932862FAبهنامدارابیدانشجوی دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه خوارزمیJournal Article20151218Li’an (Divorce by Curse)is an established rule in the legal system of Islam whose formalities and regulations are stated in detail in the Holy Quran and are addressed separately in the books of Islamic schools of jurisprudence. The subject of this rule is a husband accusing his wife of betraying him. That is why it is related with a whole range of family crimes. Despite little attention to this Islamic rule in the Constitution of the Islamic Republic of Iran, it is necessary to re-examine the issue according to current social realities insofar as it is an established rule in the legal system of Islam and is directly addressed in Quranic verses. Family crimes make up a high percentage of criminal cases in Iran most of which are due to cynicism and betrayal in the family. The author has aimed at addressing and explaining Li’an’s potential in reducing such crimes because it can prevent them by removing the psychological factors behind every crime.لعان حکمی تأسیسی در نظام حقوقی اسلام است که تشریفات و مقررات آن بهصورت تفصیلی در قرآن کریم بیان شده و در کتب فقهی مذاهب اسلامی بهصورت فصلی مجزا به آن پرداخته شده است. موضوع این حکم، اتهام خیانت زوجه به زوج از سوی زوج است که از این جهت با طیف وسیعی از جرایم خانوادگی ارتباط مییابد. بهرغم کمتوجهی قوانین ایران به این حکم اسلامی، تأسیسی بودن این حکم از یک سو و آیات صریح قرآن از سوی دیگر، بیانگر اهمیت لعان در نظام حقوقی اسلام است که بررسی مجدد آن را با توجه به واقعیات اجتماعی ضروری میسازد. جنایات خانوادگی در ایران درصد بالایی از جنایات را تشکیل میدهد که بیشتر ناشی از بدبینی و خیانت در خانوادههاست. همین مسئله نویسنده را بر آن داشته است که ظرفیتهای لعان را در کاهش اینگونه جرایم استخراج و تبیین نماید؛ چراکه لعان عمدتاً قادر است با از بین بردن عوامل روانی زمینهساز جنایت مانع از وقوع آن گردد.https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_32862_d1b611ebe627df0447e9f3fafc4f14cf.pdf