واکاوی فقهی حقوقی ادله قرآنی اضطرار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیه

2 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم

چکیده

اضطرار یکی از عناوین ثانویه و از قواعد مشهور فقهی است که در ابواب مختلف فقه و حقوق کاربرد دارد. فقها عمده بحث اضطرار را در کتاب اطعمه و اشربه مطرح کرده­‌اند و در کتاب حدود و قصاص، یا این بحث مطرح نشده و یا اجمالاً به آن اشاره کرده­‌اند و کمتر به ادله و مستندات آن به صورت متمرکز پرداخته­‌اند. با عنایت به اینکه بحث اضطرار، یک قاعده قرآنی و روایی است، لذا در این مقاله به صورت توصیفی ـ تحلیلی، ادله و مستندات قرآنی آن به صورت کامل و دقیق بحث و بررسی شده است. براساس آیات شریفه، اضطرار از علل موجهه جرم است و عملی که مضطر در حال اضطرار انجام می­‌دهد در صورتی که شرایط مذکور در آیات را داشته باشد، جرم نبوده تا از مجازات او صحبت شود؛ به نظر می­‌رسد با توجه به اطلاق ادله قرآنی، می­‌توان قائل شد که اضطرار در حدود و تعزیرات هم از علل موجهه است و فرد مضطر مجازات نمی­‌شود. در بحث قصاص هم در برخی از صور مثل جنایت بر عضو، اضطرار از علل موجهه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

واکاوی فقهی حقوقی ادله قرآنی اضطرار

نویسندگان [English]

  • Seyed Rasoul Aghaei 1
  • Adel Sarikhani 2
1 Faculty member at Al-Mustafa International University
2 Professor at University of Qom